« كتابى است كه در درون خود چشمه‌هاى جوشان بلاغت و فنون آن را جاى داده و اسباب فصاحت را براى بينندگان فراهم ساخته و زمان چيدن ميوه‌هاى شيرينش فرا رسيده ، زيرا از سخنان فصيحترين خلق خدا بعد از رسول اللّه تراوش كرده ، كسى كه قدرتش از همه بيشتر و منطقش قويتر و تسلّطش بر لغات از همه فزونتر است ، به طورى كه هر گونه مىخواست آنها را به گردش در مىآورد ، حكيمى كه فنون حكمت از بيانش خارج مىشود ، خطيبى كه سحر بيانش دلها را پر مىكند ، عالم و دانشمندى كه بر اثر همنشينى با پيامبر و كتابت وحى و دفاع از دين با شمشير و زبان از طفوليتش چنان امكاناتى براى او فراهم شده كه براى غير او دست نداده است » . « 1 » 9 - يكى از شارحان معروف نهج البلاغه « شيخ محمّد عبده » پيشواى بزرگ اهل سنّت و نويسندهء معروف عرب در مقدمهء كتابش بعد از آن كه اعتراف مىكند كه تصادفا از وجود اين كتاب شريف يعنى نهج البلاغه آگاهى يافت ! - كه اين خود نكتهء بسيار قابل تأمّلى است - مطالب بسيار بلندى در بارهء نهج البلاغه مىگويد ، از جمله اين كه : « هنگامى كه بعضى از صفحات نهج البلاغه را از نظر گذراندم و در بخشى از عباراتش از مواضع مختلف دقّت كردم و موضوعات گوناگونى را مورد توجّه قرار دادم ، در نظرم چنين مجسم شد كه گويى در اين كتاب ، جنگهاى عظيم و نبردهاى سنگينى برپاست ، حكومت در دست بلاغت و قدرت در اختيار فصاحت است و اوهام و پندارها بىارزشند سپاه خطابه و لشكرهاى فصاحت ، در صفوف منظّم بر اوهام هجوم آورده و با سلاح دلايل قوى بر وسوسه‌ها حمله‌ور شده‌اند . قدرت باطل را در همه جا مىشكنند و شك و ترديد را درهم مىكوبند و فتنه‌هاى اوهام را خاموش مىسازند و ديدم حاكم و فرمانده آن دولت و يكّه تاز آن

--> ( 1 ) مصادر نهج البلاغه ، جلد 1 ، صفحهء 96 .